Khởi nghiệp luôn diễn ra trong điều kiện bất định, nguồn lực hạn chế và áp lực sinh tồn cao. Chính vì vậy, việc lựa chọn tư duy thời gian nào làm nền tảng sẽ định hình toàn bộ quỹ đạo phát triển của startup.

Tư duy ngắn hạn trong khởi nghiệp

Tư duy ngắn hạn tập trung vào kết quả tức thời và các chỉ số có thể cải thiện nhanh trong thời gian ngắn. Trong giai đoạn đầu, tư duy này thường gắn với mục tiêu sống sót: có doanh thu sớm, có người dùng nhanh, đạt được các mốc tăng trưởng để duy trì dòng tiền hoặc thuyết phục nhà đầu tư. Ở mức độ nhất định, tư duy ngắn hạn là cần thiết. Startup không thể theo đuổi tầm nhìn dài hạn nếu không vượt qua được giai đoạn đầu. Tuy nhiên, vấn đề phát sinh khi tư duy ngắn hạn trở thành logic chi phối lâu dài. Khi đó, các quyết định thường ưu tiên giải pháp nhanh, dễ đo lường, nhưng bỏ qua hệ quả tích lũy trong tương lai. Biểu hiện phổ biến của tư duy ngắn hạn là chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá, liên tục thay đổi chiến lược theo tín hiệu ngắn hạn của thị trường, hoặc hy sinh chất lượng sản phẩm và văn hóa tổ chức để đạt chỉ số tức thời. Những lựa chọn này có thể tạo cảm giác tiến bộ, nhưng thường làm suy yếu nền tảng phát triển dài hạn.

Tư duy dài hạn trong khởi nghiệp

Tư duy dài hạn đặt trọng tâm vào giá trị tích lũy theo thời gian, thay vì kết quả tức thì. Nhà sáng lập có tư duy dài hạn quan tâm đến việc xây dựng năng lực cốt lõi, lợi thế cạnh tranh bền vững và niềm tin của khách hàng, ngay cả khi những yếu tố này chưa mang lại kết quả rõ ràng trong ngắn hạn. Trong khởi nghiệp, tư duy dài hạn thể hiện qua việc đầu tư vào hiểu biết sâu về vấn đề khách hàng, xây dựng kiến trúc sản phẩm có khả năng mở rộng, và phát triển đội ngũ có năng lực thích nghi. Những quyết định này thường có chi phí cao và lợi ích chưa rõ ràng ngay, nhưng tạo ra giá trị lớn trong trung và dài hạn. Tư duy dài hạn không đồng nghĩa với việc bỏ qua hiện tại. Thay vào đó, nó đòi hỏi startup phải chấp nhận các đánh đổi hợp lý, ưu tiên những lựa chọn giúp mở rộng không gian phát triển trong tương lai, ngay cả khi điều đó làm chậm một số chỉ số ngắn hạn.

Mối quan hệ giữa hai loại tư duy

Trong thực tế, tư duy ngắn hạn và tư duy dài hạn luôn tồn tại song song và tạo ra sự căng thẳng trong quá trình ra quyết định. Startup phải vừa trả lời câu hỏi “làm thế nào để tồn tại trong quý này?”, vừa phải đối mặt với câu hỏi “những lựa chọn hôm nay sẽ tạo ra doanh nghiệp gì sau vài năm?”. Vấn đề không nằm ở việc chọn một trong hai, mà ở việc mất cân bằng. Khi tư duy ngắn hạn lấn át hoàn toàn, startup dễ rơi vào vòng xoáy phản ứng bị động, nơi các quyết định bị dẫn dắt bởi áp lực tức thời. Ngược lại, khi tư duy dài hạn tách rời thực tế, startup có thể theo đuổi tầm nhìn lớn nhưng thiếu khả năng vận hành và thích ứng.

Ảnh hưởng đến chiến lược sản phẩm và tăng trưởng

Trong chiến lược sản phẩm, tư duy ngắn hạn thường dẫn đến việc tối ưu tính năng theo yêu cầu tức thời của một nhóm nhỏ khách hàng, trong khi tư duy dài hạn tập trung vào kiến trúc tổng thể và khả năng mở rộng. Sự khác biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thích nghi của sản phẩm khi thị trường thay đổi.

Trong tăng trưởng, tư duy ngắn hạn ưu tiên các kênh mang lại kết quả nhanh, dù chi phí cao hoặc không bền vững. Tư duy dài hạn chú trọng xây dựng các đòn bẩy tăng trưởng tích lũy, như thương hiệu, hệ sinh thái người dùng hoặc dữ liệu, những yếu tố cần thời gian để phát huy tác dụng.

Cân bằng tư duy trong từng giai đoạn khởi nghiệp

Cách tiếp cận hiệu quả không phải là lựa chọn một loại tư duy cố định, mà là điều chỉnh tỷ trọng giữa ngắn hạn và dài hạn theo từng giai đoạn phát triển. Ở giai đoạn rất sớm, tư duy ngắn hạn giúp startup học nhanh và tồn tại. Khi sản phẩm bắt đầu có chỗ đứng, tư duy dài hạn cần được tăng cường để tránh những quyết định làm tổn hại tương lai.

Quan trọng hơn, startup cần phân biệt rõ đâu là chỉ số ngắn hạn mang tính tín hiệu, và đâu là năng lực dài hạn mang tính nền tảng. Việc đo lường và ra quyết định phải phản ánh được cả hai tầng thời gian này.

Trong khởi nghiệp, tư duy dài hạn và tư duy ngắn hạn không đối lập nhau, mà bổ sung cho nhau. Sự khác biệt nằm ở việc nhà sáng lập có ý thức được logic thời gian đằng sau mỗi quyết định hay không. Startup bền vững không phải là startup luôn nghĩ xa, mà là startup biết khi nào cần ưu tiên hiện tại và khi nào cần bảo vệ tương lai.

(CASIC tổng hợp)