Đến với phần cuối, bài viết giới thiệu phần còn lại các nội dung về bài viết Tổ chức tăng tốc khởi nghiệp và Cơ sở ươm tạo doanh nghiệp: Góc nhìn đào tạo và nâng cao năng lực startup.

5. Lựa chọn mô hình phù hợp – bài học cho startup

Trong hành trình khởi nghiệp, việc lựa chọn tham gia tổ chức tăng tốc khởi nghiệp hay cơ sở ươm tạo doanh nghiệp không chỉ là quyết định về hình thức hỗ trợ, mà còn là quyết định mang tính chiến lược đối với quá trình phát triển năng lực của startup. Một lựa chọn phù hợp có thể giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực học tập, rút ngắn thời gian thử – sai và nâng cao khả năng tồn tại trên thị trường; ngược lại, lựa chọn sai thời điểm hoặc sai mô hình có thể tạo ra áp lực vượt quá năng lực hiện có của đội ngũ sáng lập.

5.1. Đánh giá đúng “độ chín” của ý tưởng và đội ngũ

Bài học đầu tiên đối với startup là cần đánh giá một cách thực tế mức độ trưởng thành của ý tưởng và năng lực nội tại trước khi tham gia bất kỳ chương trình hỗ trợ nào. Với những startup mới ở giai đoạn hình thành ý tưởng, chưa xác định rõ vấn đề thị trường, khách hàng mục tiêu hoặc chưa có đội ngũ vận hành ổn định, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp là môi trường phù hợp hơn để học hỏi, thử nghiệm và điều chỉnh.

Trong khi đó, các startup đã có sản phẩm bước đầu, hiểu tương đối rõ thị trường và sẵn sàng đối mặt với áp lực tăng trưởng nên cân nhắc tham gia các chương trình tăng tốc khởi nghiệp. Ở giai đoạn này, việc tiếp cận môi trường đào tạo cường độ cao sẽ giúp startup kiểm chứng năng lực thực thi và khả năng mở rộng trong thời gian ngắn.

5.2. Xác định rõ mục tiêu học tập thay vì chạy theo danh tiếng chương trình

Một sai lầm phổ biến của nhiều startup là lựa chọn chương trình hỗ trợ dựa trên uy tín, quy mô giải thưởng hoặc cơ hội gọi vốn, thay vì dựa trên nhu cầu phát triển năng lực thực tế. Từ góc độ đào tạo, startup cần xác định rõ mình đang thiếu kiến thức, kỹ năng hay nguồn lực nào để lựa chọn mô hình phù hợp.

Nếu mục tiêu chính là học cách xây dựng mô hình kinh doanh, hoàn thiện tư duy khởi nghiệp và phát triển năng lực đội ngũ, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp sẽ mang lại giá trị lâu dài hơn. Ngược lại, nếu startup đã sẵn sàng bước vào giai đoạn tăng trưởng và cần hoàn thiện kỹ năng gọi vốn, mở rộng thị trường hoặc tối ưu vận hành, tổ chức tăng tốc khởi nghiệp sẽ đóng vai trò “bệ phóng” hiệu quả.

5.3. Coi chương trình hỗ trợ là quá trình đào tạo, không phải cứu cánh

Một bài học quan trọng khác là startup không nên xem incubator hay accelerator như “giải pháp thay thế” cho năng lực nội tại của doanh nghiệp. Các chương trình hỗ trợ chỉ phát huy hiệu quả khi đội ngũ sáng lập chủ động học hỏi, sẵn sàng thay đổi và chịu trách nhiệm với các quyết định của mình.

Trong thực tế, những startup tận dụng tốt nhất các mô hình hỗ trợ thường là những nhóm coi quá trình tham gia chương trình như một khóa đào tạo chuyên sâu, nơi họ được thử thách tư duy, rèn luyện kỹ năng và hoàn thiện năng lực lãnh đạo. Ngược lại, việc kỳ vọng chương trình sẽ “làm thay” startup thường dẫn đến sự phụ thuộc và hiệu quả hạn chế.

5.4. Xây dựng lộ trình phát triển năng lực theo từng giai đoạn

Thay vì lựa chọn một mô hình đơn lẻ, startup cần tiếp cận các chương trình hỗ trợ như một phần của lộ trình phát triển năng lực dài hạn. Nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp thành công đã bắt đầu từ các cơ sở ươm tạo để xây dựng nền tảng tư duy và mô hình kinh doanh, sau đó tham gia chương trình tăng tốc để mở rộng quy mô và tiếp cận nhà đầu tư.

Cách tiếp cận theo lộ trình không chỉ giúp startup tận dụng tối đa giá trị đào tạo của từng mô hình, mà còn giảm thiểu rủi ro “đốt cháy giai đoạn”, vốn là nguyên nhân phổ biến dẫn đến thất bại trong giai đoạn tăng trưởng.

5.5. Chủ động lựa chọn và thích ứng với hệ sinh thái hỗ trợ

Cuối cùng, bài học dành cho startup là cần chủ động tham gia và tương tác với hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp, thay vì chỉ thụ động tiếp nhận. Việc kết nối với cố vấn, các startup khác và tổ chức hỗ trợ giúp doanh nghiệp mở rộng góc nhìn, nâng cao năng lực học tập và xây dựng mạng lưới quan hệ bền vững.

Trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam ngày càng phát triển, khả năng lựa chọn đúng mô hình hỗ trợ, đúng thời điểm sẽ trở thành một năng lực quan trọng không kém ý tưởng hay công nghệ. Đây chính là yếu tố giúp startup không chỉ tồn tại, mà còn phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

6. Kết luận

Trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ngày càng phát triển và cạnh tranh gay gắt, việc nâng cao năng lực nội tại cho startup trở thành yếu tố quyết định khả năng tồn tại và tăng trưởng dài hạn. Qua phân tích, có thể khẳng định rằng tổ chức tăng tốc khởi nghiệp và cơ sở ươm tạo doanh nghiệp không phải là hai mô hình đối lập, mà là hai cấu phần bổ trợ lẫn nhau trong tiến trình phát triển năng lực của doanh nghiệp khởi nghiệp.

Cơ sở ươm tạo doanh nghiệp đóng vai trò nền tảng trong việc hình thành tư duy khởi nghiệp, hoàn thiện ý tưởng, xây dựng mô hình kinh doanh ban đầu và phát triển năng lực cá nhân của đội ngũ sáng lập. Ngược lại, tổ chức tăng tốc khởi nghiệp đảm nhiệm chức năng đào tạo nâng cao, đặt startup vào môi trường thực chiến với cường độ cao, qua đó rèn luyện khả năng ra quyết định, quản trị tăng trưởng và thích ứng nhanh với thị trường. Sự khác biệt về phương pháp, cường độ và mục tiêu đào tạo của hai mô hình phản ánh cách tiếp cận phù hợp với từng giai đoạn phát triển của startup.

Từ góc nhìn đào tạo và phát triển năng lực, hiệu quả của các mô hình hỗ trợ không chỉ phụ thuộc vào chất lượng chương trình, mà còn phụ thuộc vào khả năng lựa chọn đúng thời điểm, đúng nhu cầu và mức độ chủ động học tập của startup. Việc tiếp cận các chương trình tăng tốc hoặc ươm tạo như một quá trình đào tạo liên tục, có lộ trình và định hướng rõ ràng, sẽ giúp doanh nghiệp khởi nghiệp hạn chế rủi ro “đốt cháy giai đoạn”, đồng thời tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực trong hệ sinh thái.

Về tổng thể, sự phối hợp hài hòa giữa cơ sở ươm tạo doanh nghiệp và tổ chức tăng tốc khởi nghiệp không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của từng startup, mà còn tạo ra tác động lan tỏa tích cực đối với toàn bộ hệ sinh thái khởi nghiệp. Đây chính là nền tảng quan trọng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp khởi nghiệp, gia tăng chất lượng đổi mới sáng tạo và đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

Casic tổng hợp