Khi nói đến khởi nghiệp, câu hỏi được đặt ra sớm nhất thường là: “Cần bao nhiêu tiền để bắt đầu?”. Nhiều người tin rằng có vốn trong tay đồng nghĩa với việc đã giải được bài toán khó nhất. Nhưng thực tế, trong nhiều trường hợp, tiền không hẳn là thứ đầu tiên quyết định sống còn của một startup. Không ít doanh nghiệp thất bại dù gọi được vốn, trong khi nhiều mô hình nhỏ vẫn tồn tại được với nguồn lực rất hạn chế. Vấn đề không nằm ở việc bạn có bao nhiêu tiền, mà là bạn hiểu mình đang làm gì với mức tài chính tương ứng đó.

Một trong những ngộ nhận phổ biến nhất của người mới khởi nghiệp là cho rằng có tiền sẽ giải quyết được hầu hết vấn đề. Thực tế, tiền chỉ giúp bạn khuếch đại những gì đã có. Nếu mô hình kinh doanh đúng, tiền giúp bạn đi nhanh hơn. Nếu mô hình sai, tiền chỉ giúp bạn đi sai nhanh hơn. Nhiều startup đốt tiền vào marketing, tuyển dụng, mở rộng quá sớm trong khi chưa hiểu rõ khách hàng và giá trị cốt lõi của sản phẩm. Kết quả là nguồn vốn cạn kiệt trước khi doanh nghiệp kịp tìm ra hướng đi phù hợp.

Nghiên cứu khách hàng, quan sát hành vi, thử nghiệm nhỏ lẻ tốn thời gian nhưng lại là nền tảng quan trọng nhất. Không có số tiền nào có thể mua được sự thấu hiểu này trong thời gian ngắn. Một ý tưởng hay thường tạo ra cảm giác tự tin ban đầu. Nó khiến người sáng lập tin rằng mình đang nắm trong tay thứ gì đó khác biệt và xã hội thật sự cần. Nhưng trong khởi nghiệp, ý tưởng chỉ có giá trị khi được thị trường xác nhận. Rất nhiều ý tưởng nghe hợp lý trên bàn họp, nhưng không đứng vững khi đối diện với hành vi thực tế của khách hàng. Không phải vì ý tưởng kém, mà vì giả định ban đầu không đúng. Nếu không kiểm chứng sớm, ý tưởng hay rất dễ trở thành cái bẫy khiến startup đi sai hướng lâu hơn.

Đam mê giúp bạn có lý do để bắt đầu và giúp bạn kiên trì trong giai đoạn khó khăn nhưng nó không thay thế được tư duy kinh doanh. Một người có thể rất đam mê nhưng thị trường không có nghĩa vụ phải nuôi dưỡng đam mê đó vì bạn. Một startup hiểu rõ khách hàng có thể vận hành rất tinh gọn. Họ biết nên tập trung vào tính năng nào, nên nói điều gì trong thông điệp bán hàng và nên bỏ qua điều gì. Ngược lại, startup không có mục tiêu cốt lõi thường tiêu tiền vào những thứ không cần thiết: tính năng thừa, chiến dịch quảng cáo mơ hồ, hoặc sản phẩm mà chính họ thích nhưng thị trường không cần.

Ở giai đoạn đầu, kỹ năng của người sáng lập thường quan trọng hơn số tiền trong tài khoản. Kỹ năng bán hàng, giao tiếp, ra quyết định và học nhanh giúp startup xoay xở trong điều kiện thiếu thốn. Nhiều founder quá tập trung vào việc gọi vốn, mà quên rằng nếu không có khả năng tự vận hành, số tiền gọi được cũng không kéo dài được lâu. Trong thực tế, tiền thường đến sau khi startup chứng minh được một mức độ rõ ràng nhất định: có khách hàng thật, có doanh thu bước đầu hoặc có tín hiệu thị trường tích cực. Những yếu tố này quan trọng hơn bản kế hoạch hoành tráng. Nhà đầu tư không tìm kiếm ý tưởng đẹp, họ tìm kiếm bằng chứng cho thấy doanh nghiệp đang giải quyết một vấn đề thật.

Thiếu tiền không hoàn toàn là bất lợi. Trong nhiều trường hợp, tình trạng hạn chế về nguồn lực tài chính lại chính là lý do buộc startup phải kỷ luật hơn trong từng quyết định. Khi không có nhiều vốn, bạn phải ưu tiên đúng việc, thử nghiệm nhỏ và đo lường cẩn thận. Cách làm này giúp startup học nhanh hơn và tránh được nhiều sai lầm tốn kém.

Tiền sẽ trở nên quan trọng khi bạn đã tìm ra mô hình phù hợp và cần mở rộng. Ở giai đoạn này, vốn giúp bạn tăng tốc, chiếm thị phần và xây dựng lợi thế cạnh tranh. Nhưng nếu bạn gọi vốn trước khi sẵn sàng, tiền có thể trở thành áp lực. Áp lực tăng trưởng, áp lực báo cáo và áp lực phải làm những điều chưa thực sự cần thiết. Một sai lầm khác là coi việc gọi được vốn như dấu mốc thành công. Trên thực tế, gọi vốn chỉ là một giao dịch tài chính, không phải bằng chứng cho thấy doanh nghiệp đang đi đúng hướng. Nhiều startup thất bại sau khi gọi vốn vì họ nhầm lẫn giữa sự tin tưởng của nhà đầu tư và sự chấp nhận của thị trường.

Những người chưa từng trực tiếp vận hành doanh nghiệp thường đánh giá cao vai trò của tiền hơn thực tế. Họ quen với việc có ngân sách sẵn để triển khai, nên khó hình dung việc phải tự xoay xở từ đầu. Điều này không sai, nhưng nó tạo ra sự chênh lệch giữa kỳ vọng và thực tế về trình tự ưu tiên khi khởi nghiệp. Tiền không phải thứ đầu tiên bạn cần khi khởi nghiệp. Thứ bạn cần trước hết là sự nắm bắt đúng trọng tâm các khía cạnh như: hiểu vấn đề, chọn đúng giải pháp giải quyết vấn đề, hiểu khách hàng và hiểu khả năng của chính mình. Khi những điều đó đủ rõ ràng, tiền sẽ trở thành công cụ hữu ích. Ngược lại, nếu bắt đầu bằng tiền mà thiếu nền tảng, startup chỉ đang mua thêm thời gian để đi sai lâu hơn. Khởi nghiệp không phải cuộc đua ai có vốn trước, mà là ai định vị đúng startup của mình trong thị trường sớm hơn.

(CASIC tổng hợp)