Trong hệ sinh thái khởi nghiệp, Mentor thường được xem là một nguồn lực quan trọng giúp founder tránh những sai lầm phổ biến và rút ngắn đường học hỏi. Tuy nhiên, không phải startup nào cũng hiểu rõ khi nào nên tìm Mentor, và vai trò của Mentor có ý nghĩa lớn nhất ở giai đoạn nào trong vòng đời doanh nghiệp.

Không phải giai đoạn nào cũng cần kết nối với Mentor 

Mentor không phải người thay startup ra quyết định, cũng không phải người trực tiếp giải quyết các vấn đề vận hành. Vai trò cốt lõi của Mentor nằm ở định hướng tư duy, chia sẻ kinh nghiệm và phản biện chiến lược. Vì vậy, hiệu quả của mentoring phụ thuộc rất lớn vào việc startup có tìm Mentor đúng thời điểm hay không. Nếu tìm Mentor quá sớm khi ý tưởng còn mơ hồ, startup khó khai thác được giá trị thực tiễn. Ngược lại, nếu tìm Mentor quá muộn, nhiều quyết định sai lầm đã trở nên khó đảo ngược.

Giai đoạn ý tưởng và hình thành đội ngũ sáng lập

Đây là giai đoạn Mentor phát huy vai trò rõ nét nhất. Startup lúc này thường đối mặt với các câu hỏi nền tảng: vấn đề đang giải quyết có thực sự tồn tại, khách hàng là ai, mô hình kinh doanh có khả thi hay không, đội ngũ sáng lập đã phù hợp hay chưa. Mentor giúp Founder đặt đúng câu hỏi, kiểm tra các giả định ban đầu và tránh rơi vào tư duy chủ quan. Thay vì đưa ra đáp án, Mentor giúp người khởi nghiệp nhìn thấy những góc khuất mà họ chưa nhận ra, từ đó hình thành nền tảng tư duy chiến lược ban đầu.

Giai đoạn xây dựng sản phẩm và tìm Product – Market Fit

Khi startup bắt đầu phát triển sản phẩm và tiếp cận thị trường, Mentor đóng vai trò như một người phản biện độc lập. Đây là giai đoạn Founder dễ bị cuốn vào sản phẩm, công nghệ hoặc các chỉ số bề nổi mà bỏ qua tín hiệu thực sự từ thị trường. Mentor có kinh nghiệm sẽ giúp startup đánh giá mức độ phù hợp giữa sản phẩm và nhu cầu khách hàng, nhận diện các dấu hiệu lệch hướng, cũng như xác định thời điểm cần điều chỉnh chiến lược sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh.

Giai đoạn tăng trưởng ban đầu

Ở giai đoạn này, startup bắt đầu mở rộng quy mô, tuyển thêm nhân sự và đối mặt với các quyết định quan trọng liên quan đến tổ chức, văn hóa và phân bổ nguồn lực. Mentor giúp Founder chuyển đổi tư duy từ “người làm sản phẩm” sang “người lãnh đạo tổ chức”. Sự đồng hành của mentor giúp startup hạn chế các rủi ro do thiếu kinh nghiệm quản trị, đặc biệt trong việc xây dựng đội ngũ, phân quyền và duy trì định hướng dài hạn.

Khi nào Mentor không còn là ưu tiên hàng đầu?

Khi startup đã bước sang giai đoạn vận hành ổn định, các vấn đề thường mang tính chuyên môn sâu hoặc kỹ thuật cao, khi đó vai trò của Advisor hoặc Consultant sẽ phù hợp hơn. Mentor vẫn có giá trị, nhưng không còn là nguồn lực trọng tâm để giải quyết các bài toán cụ thể trong ngắn hạn.

Startup nên tìm đến mentor từ giai đoạn sớm, đặc biệt là khi hình thành ý tưởng, xây dựng sản phẩm và ra những quyết định chiến lược đầu tiên. Mentor không giúp startup tránh mọi rủi ro, nhưng giúp Founder ra quyết định sáng suốt hơn, trên cơ sở kinh nghiệm và góc nhìn đã được kiểm chứng. Việc lựa chọn đúng thời điểm và đúng Mentor sẽ tạo ra lợi thế dài hạn cho hành trình khởi nghiệp.

(CASIC tổng hợp