Đến với phần 2, bài viết tiếp tục giới thiệu về các nội dung của bài viết Quy mô và đặc điểm của các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam

2. Quy mô tổng thể và phân bố không gian của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam

Theo các thống kê gần đây, Việt Nam hiện có khoảng 3.800 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (KNST) đang hoạt động, phân bố trên nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau, từ các ngành công nghệ số như fintech, thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo, công nghệ giáo dục và y tế số, đến các lĩnh vực gắn với lợi thế truyền thống như nông nghiệp công nghệ cao, logistics và sản xuất thông minh. Quy mô này phản ánh sự hình thành tương đối rõ nét của cộng đồng startup tại Việt Nam, đồng thời cho thấy khởi nghiệp sáng tạo đã vượt ra khỏi phạm vi thử nghiệm đơn lẻ để trở thành một khu vực kinh tế có vai trò ngày càng quan trọng trong cấu trúc nền kinh tế.

Sự gia tăng nhanh về số lượng doanh nghiệp KNST gắn liền với quá trình cải thiện môi trường khởi nghiệp trong những năm gần đây, bao gồm khung chính sách hỗ trợ ngày càng rõ ràng, sự tham gia tích cực của khu vực tư nhân và sự lan tỏa của tư duy đổi mới sáng tạo trong xã hội. Tuy nhiên, xét dưới góc độ không gian, hệ sinh thái KNST Việt Nam thể hiện rõ tính phân hóa theo địa lý, với mức độ tập trung cao tại một số trung tâm đô thị lớn.

Cụ thể, các doanh nghiệp KNST tập trung chủ yếu tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh – hai đầu tàu kinh tế của cả nước – cùng với một số đô thị có vai trò trung tâm vùng như Đà Nẵng và Hải Phòng. Những địa phương này hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, bao gồm hạ tầng kinh tế – xã hội phát triển, hệ thống giáo dục đại học và nghiên cứu mạnh, lực lượng lao động chất lượng cao, cũng như thị trường tiêu thụ lớn và năng động. Đặc biệt, sự hiện diện dày đặc của các quỹ đầu tư mạo hiểm, tổ chức tăng tốc khởi nghiệp, cơ sở ươm tạo và các doanh nghiệp lớn đã tạo ra hiệu ứng cộng hưởng, thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của các startup tại các khu vực này.

Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh không chỉ chiếm tỷ trọng lớn về số lượng doanh nghiệp KNST mà còn là nơi diễn ra phần lớn các thương vụ gọi vốn có quy mô đáng kể. Điều này phản ánh vai trò trung tâm của hai đô thị này trong việc kết nối startup với nguồn vốn, mạng lưới cố vấn và thị trường. Đồng thời, đây cũng là nơi hình thành các cụm đổi mới sáng tạo tương đối hoàn chỉnh, với sự tương tác chặt chẽ giữa startup, doanh nghiệp lớn, viện nghiên cứu và khu vực công.

Ngược lại, tại các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung và các địa phương ngoài các trung tâm kinh tế lớn, số lượng doanh nghiệp KNST còn hạn chế và phân bố tương đối đồng đều. Mặc dù nhiều địa phương đã có những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, song nhìn chung các hệ sinh thái địa phương vẫn đang ở giai đoạn hình thành ban đầu. Các startup tại đây thường đối mặt với nhiều rào cản như thiếu nguồn vốn đầu tư, hạn chế về nhân lực chất lượng cao, quy mô thị trường nhỏ và mức độ kết nối yếu với các mạng lưới khởi nghiệp quốc gia và quốc tế.

Sự khác biệt về mức độ phát triển giữa các trung tâm lớn và các địa phương khác phản ánh xu hướng “tập trung hóa” của hoạt động khởi nghiệp sáng tạo – một hiện tượng phổ biến không chỉ tại Việt Nam mà còn ở nhiều quốc gia đang phát triển. Xu hướng này xuất phát từ logic kinh tế của đổi mới sáng tạo, khi các startup có xu hướng tập trung tại những nơi có chi phí giao dịch thấp hơn, khả năng tiếp cận nguồn lực tốt hơn và môi trường thử nghiệm thuận lợi hơn. Tuy nhiên, nếu không có các chính sách điều tiết phù hợp, sự tập trung quá mức có thể dẫn đến mất cân đối trong phát triển vùng, đồng thời làm lãng phí tiềm năng sáng tạo và nguồn lực tại các địa phương ngoài trung tâm.

Từ góc độ phát triển hệ sinh thái, phân bố không gian hiện nay đặt ra yêu cầu cần có các chính sách và giải pháp mang tính vùng và địa phương, nhằm thúc đẩy sự lan tỏa của hoạt động KNST ra ngoài các đô thị lớn. Việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo địa phương gắn với lợi thế đặc thù của từng vùng – chẳng hạn như nông nghiệp, du lịch, công nghiệp chế biến hoặc kinh tế biển – có thể giúp khai thác tốt hơn tiềm năng sẵn có, đồng thời giảm áp lực tập trung tại các thành phố lớn.

Nhìn chung, quy mô tổng thể của doanh nghiệp KNST Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, song phân bố không gian còn thiếu cân đối. Việc giải quyết bài toán này không chỉ mang ý nghĩa thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo ở cấp địa phương mà còn là điều kiện quan trọng để xây dựng một hệ sinh thái KNST quốc gia phát triển hài hòa, bền vững và có khả năng cạnh tranh trong khu vực và trên trường quốc tế.

Kết thúc phần 2, mời các bạn đón xem phần 3 của bài viết

Casic tổng hợp