Với nhiều người mới khởi nghiệp, ý tưởng là thứ khiến họ hào hứng nhất. Ý tưởng xuất hiện như một tia chớp: mới mẻ, hợp lý và đầy hứa hẹn. Nó tạo cảm giác rằng chỉ cần bắt tay vào làm, mọi thứ sẽ dần đi vào quỹ đạo. Nhưng cũng chính ở giai đoạn này, rất nhiều người rơi vào cái bẫy quen thuộc: lý tưởng hóa ý tưởng của mình. Trong suy nghĩ của họ, mọi thứ vận hành trơn tru. Khách hàng hiểu ngay giá trị, sẵn sàng dùng thử, sẵn sàng trả tiền. Quy trình gọn gàng, chi phí hợp lý, tăng trưởng diễn ra tự nhiên. Nhưng thị trường là nơi đầy ma sát: khách hàng không hiểu, không quan tâm, không có thời gian hoặc có lựa chọn khác rẻ hơn. Những yếu tố này không xuất hiện trong phiên bản ý tưởng được lý tưởng hóa.

Nhiều người gắn bó với ý tưởng vì nó khiến họ cảm thấy thông minh, khác biệt hoặc có tiềm năng trở thành “cái gì đó lớn”. Nhưng họ lại chưa dành đủ thời gian để hiểu vấn đề mà ý tưởng đó đang cố giải quyết. Khi chưa hiểu rõ vấn đề, mọi giải pháp đều có vẻ hợp lý. Chỉ khi đối diện với khách hàng thật, sự hời hợt mới lộ ra. Mỗi ý tưởng đều dựa trên hàng loạt giả định: khách hàng là ai, họ hành xử thế nào, họ sẵn sàng trả bao nhiêu, họ sẽ thay đổi thói quen ra sao.

Người mới thường coi những giả định này là hiển nhiên. Khi không được gọi tên và kiểm chứng, chúng trở thành điểm mù lớn nhất của startup. Ý tưởng được lý tưởng hóa càng nhiều, cú va chạm với thực tế càng mạnh. Khi khách hàng thờ ơ hoặc từ chối, cảm giác thất vọng thường rất lớn. Không ít người bỏ cuộc không phải vì ý tưởng kém, mà vì họ không chuẩn bị tinh thần cho khả năng ý tưởng của mình có thể sai.

Khi tin rằng ý tưởng của mình “đúng”, người khởi nghiệp ít lắng nghe phản hồi trái chiều. Họ tìm cách chứng minh mình đúng thay vì tìm hiểu vì sao thị trường không phản hồi như mong đợi. Quá trình học bị chậm lại, trong khi nguồn lực vẫn bị tiêu hao. Ý tưởng không cần hoàn hảo, chỉ cần kiểm chứng. Khởi nghiệp không yêu cầu bạn có ý tưởng hoàn hảo ngay từ đầu. Nó yêu cầu bạn có khả năng kiểm chứng nhanh và điều chỉnh sớm. Một ý tưởng khiêm tốn, được thử nghiệm sớm, thường mang lại nhiều dữ liệu hơn một ý tưởng được giữ quá lâu trong trạng thái lý tưởng. Người có kinh nghiệm đối xử với ý tưởng khác người mới. Người có kinh nghiệm xem ý tưởng như giả thuyết. Họ không gắn quá nhiều cảm xúc vào nó. Nếu thị trường phản hồi tiêu cực, họ sẵn sàng thay đổi hoặc bỏ đi. Với họ, việc sai không đồng nghĩa với thất bại cá nhân. Lý tưởng hóa khiến cái tôi lớn hơn thị trường. Khi ý tưởng trở thành một phần bản sắc cá nhân, mọi phản hồi tiêu cực đều bị diễn giải như sự công kích. Startup lúc này không còn xoay quanh việc giải quyết vấn đề, mà xoay quanh việc bảo vệ cái tôi của người sáng lập.

Làm thế nào để tránh bẫy lý tưởng hóa? Không có cách nào loại bỏ hoàn toàn cảm xúc với ý tưởng, nhưng có thể giảm tác hại bằng cách:

• Viết rõ các giả định cốt lõi của ý tưởng
• Kiểm chứng sớm với khách hàng thật
• Chấp nhận khả năng mình sai
• Xem phản hồi tiêu cực là dữ liệu, không phải phán xét

Người mới thường lý tưởng hóa ý tưởng, và đó là điều dễ hiểu. Nhưng nếu không nhận diện sớm, nó sẽ trở thành rào cản lớn nhất của quá trình khởi nghiệp. Ý tưởng không cần được bảo vệ, mà cần được thử thách. Bởi vì trong khởi nghiệp, ý tưởng càng sớm rời khỏi trạng thái lý tưởng bao nhiêu, cơ hội trở thành giá trị thật càng cao bấy nhiêu.

 (CASIC tổng hợp)