Khởi nghiệp, trong mắt nhiều người, đồng nghĩa với đánh cược tương lai, bước ra khỏi vùng an toàn để lao vào điều chưa chắc chắn. Nhưng cách nhìn này đơn giản hóa một lựa chọn vốn phức tạp hơn nhiều.

Phần lớn người khởi nghiệp không “liều” theo hướng bốc đồng hay mù quáng. Họ chỉ chấp nhận rủi ro một cách có cân nhắc trong bối cảnh mà mọi lựa chọn đều có cái giá của nó. Liều lĩnh thường gắn với việc ra quyết định nhanh, dựa nhiều vào cảm xúc và ít dựa trên hiểu biết. Đó là khi người ta bỏ qua thông tin sẵn có, không đánh giá hệ quả và tin rằng mọi thứ rồi sẽ ổn. Khởi nghiệp, ngược lại, hiếm khi cho phép điều đó tồn tại. Thực tế buộc người sáng lập phải đối diện với con số, phản hồi của khách hàng và giới hạn nguồn lực.  

Chấp nhận rủi ro không có nghĩa là không sợ. Nó có nghĩa là hiểu rõ điều gì có thể mất và vẫn quyết định tiến lên. Người khởi nghiệp thường cân nhắc rất kỹ: họ tiên lượng trước nguy cơ xấu có thể xảy ra, biết thu nhập có thể không ổn định, biết áp lực tinh thần kéo dài. Nhưng họ cũng nhìn thấy một khả năng khác: tính khả thi của ý tưởng, nhu cầu của thị trường, khả năng xây dựng thứ gì đó của riêng mình, theo cách họ tin là có giá trị. Ở lại một công việc ổn định không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối. Doanh nghiệp có thể tái cấu trúc, ngành nghề có thể suy thoái, kỹ năng có thể lỗi thời. Khởi nghiệp chỉ là lựa chọn chấp nhận rủi ro rõ ràng hơn, trực diện hơn. Thay vì phân tán rủi ro cho hệ thống, người sáng lập tự gánh phần lớn rủi ro về phía mình.

Một hiểu lầm phổ biến là cho rằng khởi nghiệp là chấp nhận rủi ro vô điều kiện. Trên thực tế, phần lớn founder dành rất nhiều thời gian để giảm rủi ro: thử nghiệm nhỏ, kiểm chứng giả định, kiểm soát chi phí và chuẩn bị các kịch bản xấu. Họ không đặt cược tất cả trong một lần. Họ chia nhỏ rủi ro để có thể học và điều chỉnh trước khi quá muộn.

Điểm khác biệt giữa liều và chấp nhận rủi ro nằm ở sự chuẩn bị. Người khởi nghiệp nghiêm túc thường chuẩn bị về tài chính cá nhân, kỹ năng cần thiết và hiểu biết thị trường. Họ không bắt đầu với niềm tin mù quáng rằng mình sẽ thành công, mà với giả định rằng mọi thứ có thể không diễn ra như mong đợi. Nhiều câu chuyện khởi nghiệp được kể lại theo hướng cực đoan: hoặc thành công rực rỡ, hoặc thất bại trắng tay. Cách kể này khiến lựa chọn khởi nghiệp trông giống một canh bạc. Thực tế, phần lớn startup tồn tại ở vùng xám: tăng trưởng chậm, điều chỉnh liên tục và sống sót qua từng giai đoạn. Đó không phải hình ảnh của sự liều lĩnh, mà là của sự kiên trì và quản trị rủi ro.

Người khởi nghiệp không chỉ chịu rủi ro cho bản thân, mà còn cho nhân sự, đối tác và khách hàng. Điều này khiến các quyết định trở nên thận trọng hơn, không phải liều hơn. Chấp nhận rủi ro trong bối cảnh này là chấp nhận gánh trách nhiệm lớn hơn, chứ không phải hành động thiếu suy nghĩ. Những người quen với môi trường ổn định thường nhìn rủi ro như điều cần tránh bằng mọi giá. Từ góc nhìn đó, bất kỳ lựa chọn nào bước ra khỏi vùng an toàn đều dễ bị dán nhãn là liều lĩnh. Nhưng với người khởi nghiệp, không lựa chọn nào hoàn toàn an toàn. Vấn đề là họ chọn rủi ro mà họ có thể hiểu, đo lường và chủ động đối diện.

Khởi nghiệp buộc người sáng lập phải học nhanh hơn và học liên tục, những sai lầm cần được khắc phục và thực hiện cơ chế hay quy trình để ngăn chặn tái lỗi. Rủi ro lúc này trở thành động lực để quan sát kỹ hơn, lắng nghe nhiều hơn và điều chỉnh liên tục. Đây không phải tinh thần đánh cược, mà là tinh thần học tập trong điều kiện không chắc chắn. Một người khởi nghiệp đúng họ không liều lĩnh, mà họ chấp nhận rủi ro một cách có ý thức, trong khi hiểu rõ cái giá phải trả. Khác biệt không nằm ở mức độ dũng cảm, mà ở cách đối diện với sự không chắc chắn. Với họ, khởi nghiệp không phải là may rủi, mà là chuỗi quyết định liên tiếp nhằm quản trị rủi ro và xây dựng giá trị.

(CASIC tổng hợp)