Trong các cuộc trò chuyện về khởi nghiệp, ý tưởng thường được đặt ở vị trí trung tâm. Người ta hỏi nhau có ý tưởng gì mới, ý tưởng có đủ khác biệt không, có đủ lớn không. Nhiều người tin rằng nếu sở hữu một ý tưởng đủ hay thì khởi nghiệp sẽ thành công. Nhưng thực tế cho thấy: ý tưởng hay không đảm bảo cho một startup sống sót và thành công. Rất nhiều doanh nghiệp thất bại không phải vì thiếu ý tưởng, mà vì họ đánh giá quá cao vai trò của ý tưởng và đánh giá quá thấp những yếu tố còn lại.

Ý tưởng, về bản chất, chỉ là một giả định: giả định rằng có một vấn đề tồn tại và có thể giải quyết theo một cách nhất định. Trước khi được kiểm chứng, ý tưởng chưa phải là giá trị. Khởi nghiệp không dừng lại ở việc nghĩ ra điều gì đó mới. Nó bắt đầu từ việc biến giả định thành sản phẩm, rồi để thị trường quyết định giả định đó đúng hay sai. Một ý tưởng có thể đúng, nhưng thời điểm phát triển chưa phù hợp (khi mà thị trường chưa sẵn sàng, hành vi người dùng chưa thay đổi hoặc hạ tầng chưa đủ hỗ trợ) thì chưa hẳn mang đến thành công cho startup. Trong những trường hợp đó, vấn đề không nằm ở chất lượng ý tưởng, mà ở bối cảnh triển khai. Startup thiếu kinh nghiệm thường không nhận ra điều này mà vẫn tiếp tục đổ nguồn lực vào một thị trường chưa chín muồi.

Cùng một ý tưởng, hai đội ngũ khác nhau có thể tạo ra kết quả hoàn toàn khác. Cách triển khai, tốc độ học hỏi và khả năng điều chỉnh mới là yếu tố tạo ra khác biệt. Ý tưởng hay nhưng tính khả thi thấp thường dẫn đến sản phẩm không phù hợp, chi phí cao và không nhận được phản hồi tích cực từ thị trường. Trong khi đó, một ý tưởng không quá nổi bật nhưng được thực thi tốt vẫn có cơ hội tìm được chỗ đứng. Nhiều ý tưởng được xây dựng từ góc nhìn của người sáng lập, chứ không phải từ nhu cầu thực sự của khách hàng. Chúng nghe hợp lý trên giấy nhưng không tạo ra động lực mua hàng. Khách hàng không mua ý tưởng. Họ mua giải pháp cho vấn đề mà họ đang gặp phải. Nếu ý tưởng không chạm đúng nỗi đau hoặc không đủ cấp bách, nó khó chuyển hóa thành doanh thu.

Đam mê giúp người khởi nghiệp kiên trì nhưng cũng dễ khiến họ bảo vệ ý tưởng quá lâu với thái độ cực đoan, cố chấp. Khi mọi phản hồi tiêu cực đều bị xem là “chưa hiểu hết giá trị”, startup mất đi cơ hội điều chỉnh sớm. Trong nhiều trường hợp, chính sự gắn bó cảm xúc với ý tưởng khiến founder bỏ lỡ tín hiệu thị trường quan trọng.

Thị trường không quan tâm ý tưởng có hay hay không! Thị trường chỉ quan tâm đến việc sản phẩm có giải quyết được vấn đề hay không, có đáng để trả tiền hay không và có tốt hơn lựa chọn hiện tại hay không. Một ý tưởng được đánh giá cao trong cộng đồng khởi nghiệp vẫn có thể bị thị trường thờ ơ. Điều này không hiếm, nhưng thường gây sốc với những người mới bắt đầu.

Ý tưởng ban đầu hiếm khi là phiên bản cuối cùng. Nó cần được thử nghiệm, điều chỉnh và đôi khi là thay đổi. Startup coi ý tưởng là bất biến thường gặp khó khăn khi thị trường phản hồi khác kỳ vọng. Ngược lại, những đội ngũ xem ý tưởng như điểm xuất phát sẽ linh hoạt hơn trong quá trình tìm mô hình phù hợp.

Người mới thường hỏi: “Ý tưởng này có hay không?”. Câu hỏi phù hợp hơn là: “Ai sẵn sàng trả tiền cho giải pháp này và vì sao?”. Sự thay đổi trong cách đặt câu hỏi giúp startup chuyển trọng tâm từ ý tưởng sang giá trị thực tế. Ngay cả khi ý tưởng đúng, startup vẫn cần đội ngũ phù hợp, dòng tiền đủ duy trì và khả năng vận hành hiệu quả. Thiếu một trong các yếu tố này, ý tưởng khó có cơ hội phát triển. Thành công trong khởi nghiệp thường là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng, không phải chiến thắng của một ý tưởng đơn lẻ.

Ý tưởng hay không đồng nghĩa với khởi nghiệp thành công. Ý tưởng chỉ mở ra cánh cửa, còn việc đi được bao xa phụ thuộc vào cách bạn vận hành mô hình khởi nghiệp đó. Với người khởi nghiệp, thay vì quá tập trung vào việc tìm ý tưởng hoàn hảo, có lẽ điều quan trọng hơn là học cách kiểm chứng, thực thi và điều chỉnh. Bởi vì cuối cùng, thị trường không thưởng cho ý tưởng hay, mà cho những giải pháp được triển khai đúng cách.

(CASIC tổng hợp)