Thứ thay đổi không phải là khối lượng công việc, mà là bản chất của áp lực và trách nhiệm bạn phải gánh.

Từ làm việc theo yêu cầu sang chịu trách nhiệm toàn bộ kết quả

Khi còn là nhân viên, bạn chịu trách nhiệm cho phần việc của mình. Hoàn thành tốt hay không, phần lớn ảnh hưởng đến đánh giá cá nhân. Nhưng khi làm chủ, mọi kết quả dù tốt hay xấu đều quay về một điểm chung: doanh nghiệp có tồn tại được hay không. Bạn không chỉ làm một công việc, mà phải trực tiếp tham gia vào nhiều lĩnh vực cùng lúc: bán hàng, quản lý tài chính, tuyển dụng, chăm sóc khách hàng, xử lý sự cố. Mỗi quyết định đều mang theo hệ quả dài hạn và không có ai đứng phía sau để chịu trách nhiệm thay bạn.

Một trong những khác biệt lớn nhất giữa làm chủ và làm thuê là ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Khi doanh nghiệp còn nhỏ, mọi vấn đề đều có thể trở thành việc của bạn. Khách hàng gọi ngoài giờ, nhân sự nghỉ đột xuất, đơn hàng trễ tiến độ hay dòng tiền gặp vấn đề. Những áp lực này không chờ đến giờ làm việc. Chúng xuất hiện bất cứ lúc nào và buộc bạn phải phản ứng ngay, nếu không muốn hậu quả lớn hơn.

Nhiều người nhìn vào lịch làm việc linh hoạt của người làm chủ và cho rằng đó là sự nhàn nhã. Nhưng thứ ít ai thấy là gánh nặng tinh thần đi kèm. Bạn có thể không ngồi văn phòng 8 tiếng mỗi ngày nhưng đầu óc bạn hiếm khi được nghỉ. Các quyết định về tiền bạc, con người và chiến lược liên tục chiếm chỗ trong suy nghĩ. Với nhiều founder, điều mệt mỏi nhất không phải là làm việc nhiều, mà là không thể tách mình khỏi công việc.

Khi làm thuê, rủi ro lớn nhất thường là mất việc. Khi làm chủ, rủi ro mang tính toàn diện hơn: mất vốn, mất thời gian, mất động lực, ước mơ và đam mê sụp đổ, ảnh hưởng đến tài chính cá nhân và cả những người xung quanh.

Không ít người làm chủ phải dùng tiền tiết kiệm cá nhân để duy trì doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn. Áp lực này khiến mọi quyết định trở nên nặng nề hơn rất nhiều so với khi bạn chỉ là người thực thi. Cần nói rõ rằng làm chủ không phải lúc nào cũng vất vả như nhau. Khi doanh nghiệp đã ổn định, có đội ngũ đủ mạnh và hệ thống vận hành tốt, người làm chủ có thể giảm tải công việc trực tiếp. Nhưng để đến được giai đoạn đó, phần lớn phải trải qua một quãng thời gian dài làm việc cường độ cao. Việc kỳ vọng sự nhàn nhã ngay từ đầu thường dẫn đến thất vọng sớm. Một sai lầm phổ biến là coi làm chủ như cách để thoát khỏi những công việc mình không thích. Nhưng thực tế, làm chủ buộc bạn phải đối mặt với nhiều việc khó chịu hơn: xử lý mâu thuẫn nhân sự, thương lượng với đối tác, đối diện với con số lỗ. Nếu mục tiêu của bạn là làm ít hơn, chịu trách nhiệm ít hơn, làm chủ có thể không phải lựa chọn phù hợp.

Với một số người, nhàn không nằm ở việc làm ít giờ hơn, mà ở quyền được lựa chọn. Lựa chọn dự án, lựa chọn cách làm việc, lựa chọn người đồng hành. Nhưng quyền lựa chọn này không tự nhiên có. Nó là kết quả của việc xây dựng doanh nghiệp đủ vững để không phụ thuộc hoàn toàn vào người sáng lập. Nếu bạn đang hài lòng với sự ổn định, thu nhập đều đặn và ranh giới rõ ràng giữa công việc và cuộc sống, làm chủ có thể không mang lại điều bạn mong đợi. Điều này không phải lời khuyên từ bỏ tham vọng, mà là lời nhắc về sự khác biệt trong kỳ vọng. Không phải ai cũng cần trở thành người làm chủ để có một sự nghiệp tốt.

Làm chủ không có nghĩa là nhàn hơn. Thứ bạn đổi được không phải là ít việc hơn, mà là quyền chịu trách nhiệm cho tất cả những gì mình làm. Hiểu rõ điều này giúp bạn bước vào khởi nghiệp với kỳ vọng thực tế hơn. Khi đó, làm chủ không còn là giấc mơ thoát khỏi áp lực, mà là lựa chọn có cân nhắc và đáng giá, điều này giúp bạn có tâm thế tốt để đón nhận thực tế và có phương án phù hợp.

(CASIC tổng hợp)