Khởi nghiệp thường được nói đến như hành trình của sự dũng cảm, sáng tạo và bứt phá. Nhưng có một yếu tố ít cần được nhắc đến một cách thẳng thắn hơn: khởi nghiệp là chuỗi ngày liên tiếp của những quyết định chưa chắc đúng. Nếu bạn là người sợ sai, sợ đưa ra lựa chọn rồi phải trả giá, khởi nghiệp có thể không phải con đường phù hợp dành cho bạn. Trong môi trường khởi nghiệp, sai không phải ngoại lệ và không phait là thất bại. Sai có thể chính là trạng thái “tiền thành công” và khác biệt nằm ở chỗ bạn đối diện với nó như thế nào.

Một trong những cú sốc lớn nhất với người mới khởi nghiệp là nhận ra: bạn hiếm khi có đủ thông tin để đưa ra quyết định hoàn hảo. Thị trường thay đổi nhanh, khách hàng phản hồi không nhất quán, nguồn lực hạn chế. Bạn buộc phải hành động khi dữ liệu còn thiếu và bức tranh còn mờ. Với người quen làm việc trong môi trường ổn định, hoặc mới bắt đầu khởi nghiệp, nơi mọi quyết định đều chưa có quy trình chuẩn xác, điều này gây ra cảm giác bất an lớn. Nhưng trong startup, việc chờ đến khi chuẩn hóa được quy trình và mọi thứ đã chắc chắn thường đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội hoặc đánh mất giai đoạn vàng để đón đầu xu thế.

Sai trong khởi nghiệp không phải là một sự kiện đơn lẻ. Nó lặp lại dưới nhiều hình thức: chọn sai phân khúc khách hàng, định giá sai, tuyển sai người, đầu tư sai kênh marketing... Điều khiến nhiều người kiệt sức không phải là một cú sai lớn, mà là chuỗi sai nhỏ liên tiếp. Mỗi lần sai đều tiêu tốn tiền, thời gian và năng lượng tinh thần. Nếu bạn kỳ vọng mình sẽ làm đúng ngay từ đầu, bạn đang đặt ra một tiêu chuẩn không thực tế.

Người sợ sai thường có xu hướng trì hoãn quyết định. Họ muốn phân tích thêm, hỏi thêm ý kiến, chờ thêm tín hiệu rõ ràng. Trong nhiều trường hợp, điều này hợp lý. Nhưng trong khởi nghiệp, trì hoãn kéo dài thường nguy hiểm hơn một quyết định chưa hoàn hảo. Đứng yên trong khi thị trường vẫn liên tục vận động khiến startup dần mất cơ hội thử nghiệm, mất động lực của đội ngũ và cuối cùng là mất khả năng cạnh tranh.

Một trong những tư duy quan trọng nhất của khởi nghiệp là chấp nhận sai sớm để sửa sớm. Sai nhanh giúp bạn học nhanh, điều chỉnh nhanh và tiết kiệm nguồn lực. Vấn đề không nằm ở việc bạn có sai hay không, mà là bạn phát hiện sai ở giai đoạn nào. Sai khi sản phẩm còn nhỏ và chi phí thấp khác hoàn toàn với sai khi đã đầu tư quá nhiều mà không chịu nhìn lại.

Nhiều founder gắn sai lầm kinh doanh với giá trị bản thân. Một quyết định sai được hiểu thành “mình kém cỏi”, “mình không phù hợp”. Cách nhìn này khiến nỗi sợ sai ngày càng lớn. Trong thực tế, sai lầm là một phần của quá trình học. Phần lớn kỹ năng làm startup không thể học đủ từ sách vở hay khóa học, mà đến từ những quyết định chưa đúng và hệ quả của chúng. Khác với làm thuê, khi sai trong khởi nghiệp không có ai đứng ra gánh giúp bạn. Người sáng lập phải trực tiếp đối diện với hậu quả: mất tiền, mất khách hàng, mất niềm tin của đội ngũ. Áp lực này khiến nhiều người chùn bước. Nhưng đó cũng là điều phân tách rõ nhất giữa người phù hợp và không phù hợp với khởi nghiệp. Không phải ai thông minh hơn, mà là ai chịu được trách nhiệm lớn hơn.

Chấp nhận sai không đồng nghĩa với làm việc tùy tiện. Sai chỉ có giá trị khi bạn rút ra được bài học và điều chỉnh hành vi sau đó. Sai lặp đi lặp lại vì không đo lường, không phân tích hoặc không chịu thay đổi mới là vấn đề nghiêm trọng. Khi đó, sai không còn là chi phí học tập, mà trở thành dấu hiệu của sự trì trệ.

Trong một startup, nếu người sáng lập sợ sai, đội ngũ cũng sẽ sợ thử nghiệm. Nhân sự chọn phương án an toàn, né trách nhiệm và chờ chỉ đạo. Kết quả là doanh nghiệp chậm chạp và mất khả năng đổi mới. Ngược lại, môi trường cho phép sai có kiểm soát thường tạo ra nhiều thử nghiệm hơn, nhiều dữ liệu hơn và khả năng thích nghi cao hơn.

Nếu bạn cần sự chắc chắn cao, ghét rủi ro và luôn muốn có câu trả lời đúng trước khi hành động, khởi nghiệp có thể khiến bạn mệt mỏi kéo dài. Điều này không nói lên năng lực hay giá trị cá nhân. Nó chỉ phản ánh sự khác biệt trong cách mỗi người đối diện với rủi ro và sai lầm.

Khởi nghiệp không dành cho người sợ sai. Không phải vì họ yếu kém, mà vì hành trình này buộc bạn phải liên tục ra quyết định trong điều kiện không chắc chắn. Sai là điều không thể tránh. Quan trọng là bạn có đủ bình tĩnh để nhìn thẳng vào nó, đủ kỷ luật để học từ nó và đủ dũng khí để tiếp tục điều chỉnh. Với những ai chấp nhận được điều đó, khởi nghiệp không hứa hẹn dễ dàng nhưng ít nhất, nó là một cuộc chơi sòng phẳng với thực tế.

(CASIC tổng hợp)