Tận dụng những nguyên liệu từng bị xem là phế thải trong nông nghiệp và chế biến thực phẩm, nhiều bạn trẻ tại thành phố Hồ Chí Minh đã biến ý tưởng khởi nghiệp xanh thành các sản phẩm có giá trị thực tiễn. Không chỉ góp phần giảm rác thải, các dự án này còn mở ra hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, gắn bảo vệ môi trường với sinh kế bền vững.

Khởi nghiệp từ phần bị bỏ đi

Dự án “Gừng sưởi ấm – NetGins” của nhóm sinh viên Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh gồm Đặng Hoàng Khang, Trần Quỳnh Huyền Trân và Lâm Đoàn Minh Phúc Ca là một ví dụ tiêu biểu. Xuất phát từ quá trình khảo sát vùng trồng gừng tại Đắk Lắk, nhóm nhận ra một thực tế đáng lo ngại: mỗi năm, hàng trăm nghìn tấn gừng bị loại bỏ chỉ vì không đạt tiêu chuẩn hình thức.

Thay vì coi đây là phế phẩm, nhóm NetGins lựa chọn hướng tiếp cận mới: tận dụng phần gừng bị loại để chế biến thành các sản phẩm sinh học phục vụ đời sống. Theo Huyền Trân, mục tiêu của dự án không chỉ là tạo ra sản phẩm thân thiện môi trường, mà còn giúp người nông dân tăng thu nhập, giảm áp lực “được mùa rớt giá”.

Dự án “Gừng sưởi ấm – NetGins” đoạt giải Nhất Cuộc thi Khởi nghiệp xanh thành phố Hồ Chí Minh năm 2025. Ảnh: IUH

Hiện NetGins đã phát triển bộ sản phẩm gồm siro gừng cô đặc, siro gừng lên men và nhang nụ gừng, ứng dụng các công nghệ như cô đặc chân không, lên men probiotic, thủy phân enzyme. Toàn bộ nguyên liệu đều tự nhiên, hạn chế đường tinh luyện và không sử dụng chất bảo quản. Đáng chú ý, dự án còn nhận được sự đồng hành của doanh nghiệp chế biến thực phẩm và nhà trường trong nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm.

Khi ẩm thực chay gắn với khởi nghiệp xanh

Cũng lựa chọn con đường khởi nghiệp bền vững, Dương Yến Nhi – một gương mặt quen thuộc trong cộng đồng ăn chay tại thành phố Hồ Chí Minh – theo đuổi dự án sản xuất chà bông thực vật. Với hơn 15 năm ăn chay trường và kinh nghiệm sáng tác sách ẩm thực, Yến Nhi tập trung phát triển các sản phẩm ruốc chay từ nguyên liệu bản địa.

Các dòng sản phẩm chính gồm ruốc chay từ đạm đậu nành không biến đổi gen, ruốc chay từ nấm hương Lâm Đồng và nhiều nguyên liệu khác như sắn, mít non. Điểm chung của các sản phẩm là chú trọng giá trị dinh dưỡng, hạn chế phụ gia và hướng tới bao bì thân thiện môi trường.

Theo Yến Nhi, bên cạnh việc mở rộng thị trường, nhóm đang đầu tư nâng cấp nhà xưởng, hoàn thiện tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và từng bước xây dựng thương hiệu gắn với lối sống xanh, lành mạnh.

Biến vỏ tỏi thành sản phẩm hữu ích

Một hướng tiếp cận sáng tạo khác đến từ dự án Biomass vỏ tỏi của nhóm bạn trẻ Đinh Văn Nam, Giang Quốc Đạt và Trần Đức Thịnh. Từ nguồn vỏ tỏi bỏ đi trong chế biến thực phẩm, nhóm đã nghiên cứu sản xuất than nén sinh học kết hợp sáp đậu nành.

Sản phẩm có kích thước nhỏ gọn, thời gian cháy ổn định và nhiều ứng dụng như nướng thực phẩm, sưởi ấm, xua côn trùng. Nhóm cho biết đã tận dụng hệ thống phòng thí nghiệm tại các trường đại học để nghiên cứu chất kết dính hoàn toàn tự nhiên, bảo đảm tính an toàn và thân thiện môi trường. Dự án hiện nhận được sự quan tâm của các quỹ tài trợ quốc tế và nhà đầu tư trong lĩnh vực phát triển bền vững.

Doanh nghiệp đồng hành cùng khởi nghiệp xanh

Nhận xét về làn sóng khởi nghiệp xanh của giới trẻ, ông Nguyễn Lâm Viên, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Vinamit, cho rằng điểm đáng quý nhất ở các dự án là tinh thần làm thật, làm bền vững và có trách nhiệm với xã hội. Theo ông, khi người trẻ có tri thức và khát vọng được kết nối với doanh nghiệp giàu kinh nghiệm, các mô hình kinh tế xanh hoàn toàn có thể phát triển thành doanh nghiệp thực thụ.

Thực tế cho thấy, từ những nguyên liệu bị bỏ quên, các bạn trẻ đang tạo ra giá trị mới, góp phần định hình xu hướng khởi nghiệp xanh – tuần hoàn, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững và chuyển đổi kinh tế của Việt Nam trong giai đoạn tới.

CASIC TỔNG HỢP