Trong bối cảnh thị trường, nhà đầu tư và xã hội ngày càng quan tâm đến phát triển bền vững, ESG (Environmental – Social – Governance) đang dần trở thành một tiêu chí đánh giá năng lực và triển vọng của doanh nghiệp. Đối với startup – nhóm doanh nghiệp còn non trẻ, hạn chế về nguồn lực – việc hiểu và tiếp cận ESG đúng cách có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh quan trọng, thay vì trở thành gánh nặng tuân thủ.

ESG là gì và vì sao startup không thể đứng ngoài?

ESG là bộ tiêu chí đánh giá mức độ bền vững và trách nhiệm của doanh nghiệp trên ba khía cạnh: môi trường (Environmental), xã hội (Social) và quản trị (Governance). Trong khi các doanh nghiệp lớn thường tiếp cận ESG dưới góc độ báo cáo và tuân thủ, startup lại chịu tác động của ESG ở mức độ chiến lược hơn.

Đối với startup, ESG không đơn thuần là yêu cầu từ bên ngoài, mà ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn, xây dựng thương hiệu, thu hút nhân tài và mở rộng thị trường. Việc bỏ qua ESG có thể khiến startup gặp rào cản ngay từ giai đoạn đầu, đặc biệt khi tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Tác động của ESG đến thiết kế mô hình kinh doanh

ESG buộc startup phải đặt câu hỏi sớm về cách tạo ra giá trị, không chỉ cho khách hàng mà còn cho xã hội và môi trường. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn sản phẩm, quy trình vận hành và đối tác chiến lược. Ở khía cạnh môi trường, startup cần cân nhắc việc sử dụng tài nguyên, năng lượng, vật liệu và phát thải ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm. Những quyết định này, nếu được đưa ra sớm, sẽ giúp startup tránh được chi phí điều chỉnh lớn trong tương lai. Ở khía cạnh xã hội, ESG tác động đến cách startup xây dựng đội ngũ, đối xử với người lao động, bảo vệ dữ liệu khách hàng và tạo ra giá trị cho cộng đồng. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và khả năng mở rộng của mô hình kinh doanh. Ở khía cạnh quản trị, ESG yêu cầu startup hình thành tư duy quản trị minh bạch, phân định rõ vai trò, trách nhiệm và cơ chế ra quyết định – điều thường bị xem nhẹ ở giai đoạn khởi nghiệp.

ESG và khả năng gọi vốn của startup

Ngày càng nhiều quỹ đầu tư, đặc biệt là quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ đầu tư tác động, đưa ESG vào tiêu chí sàng lọc dự án. Startup không đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu về ESG có thể bị loại ngay từ vòng đánh giá ban đầu, bất kể tiềm năng thị trường. Việc tích hợp ESG vào mô hình kinh doanh giúp startup chứng minh rằng tăng trưởng của mình không đánh đổi bằng rủi ro môi trường, xã hội hoặc quản trị. Điều này làm giảm rủi ro dài hạn cho nhà đầu tư và nâng cao khả năng gọi vốn trong các vòng sau. Quan trọng hơn, ESG giúp startup xây dựng câu chuyện tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ tập trung vào chỉ số doanh thu hoặc người dùng.

ESG ảnh hưởng đến khả năng mở rộng và hợp tác

Khi startup muốn mở rộng thị trường hoặc tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn, ESG trở thành một điều kiện gần như bắt buộc. Nhiều tập đoàn đa quốc gia yêu cầu đối tác và nhà cung cấp tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường, lao động và quản trị. Startup có nền tảng ESG tốt sẽ dễ dàng kết nối với đối tác chiến lược, tham gia các chương trình hỗ trợ, vườn ươm hoặc dự án hợp tác quốc tế. Ngược lại, việc thiếu chuẩn bị về ESG có thể khiến startup mất cơ hội tăng trưởng, ngay cả khi sản phẩm có chất lượng tốt.

ESG và xây dựng thương hiệu startup

Đối với startup, thương hiệu không chỉ đến từ sản phẩm mà còn từ giá trị mà doanh nghiệp đại diện. ESG giúp startup định vị thương hiệu gắn với trách nhiệm, minh bạch và phát triển bền vững. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tác động xã hội và môi trường của sản phẩm, việc tích hợp ESG vào mô hình kinh doanh giúp startup tạo sự khác biệt và tăng mức độ gắn kết với khách hàng. Đây là lợi thế đặc biệt quan trọng khi startup phải cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn về nguồn lực.

Thách thức khi startup triển khai ESG

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, ESG cũng đặt ra không ít thách thức cho startup. Hạn chế về tài chính, nhân lực và kinh nghiệm khiến nhiều startup cho rằng ESG là một gánh nặng hoặc chỉ phù hợp với doanh nghiệp lớn. Ngoài ra, việc thiếu hướng dẫn cụ thể và khung pháp lý thống nhất khiến startup gặp khó khăn trong việc xác định nên bắt đầu từ đâu và triển khai ở mức độ nào.

Startup nên tiếp cận ESG như thế nào cho hiệu quả?

Thay vì coi ESG là một bộ tiêu chuẩn cứng nhắc, startup nên tiếp cận ESG như một công cụ chiến lược hỗ trợ phát triển dài hạn. Việc tích hợp ESG nên bắt đầu từ những yếu tố cốt lõi nhất, phù hợp với mô hình kinh doanh và giai đoạn phát triển. Startup cần xác định rõ những rủi ro và cơ hội ESG quan trọng nhất đối với mình, tập trung nguồn lực vào các vấn đề có tác động lớn, thay vì dàn trải. Đồng thời, ESG nên được lồng ghép vào tư duy ra quyết định, không tách rời khỏi chiến lược kinh doanh.

ESG đang tác động ngày càng sâu rộng đến mô hình kinh doanh của startup, từ cách tạo ra giá trị, gọi vốn, mở rộng thị trường đến xây dựng thương hiệu. Đối với startup, ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ trong tương lai, mà là một yếu tố chiến lược cần được xem xét ngay từ giai đoạn đầu. Khi được tích hợp đúng cách, ESG có thể trở thành nền tảng giúp startup phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng niềm tin lâu dài với nhà đầu tư, đối tác và xã hội.

(CASIC tổng hợp)