Trong nhiều cuộc trò chuyện về khởi nghiệp, Burn rate thường được nhắc đến như một con số kỹ thuật dành cho Nhà Đầu Tư hoặc phòng tài chính. Founder tập trung nói về sản phẩm, thị trường, tăng trưởng, còn Burn rate chỉ xuất hiện khi tiền bắt đầu cạn. Đây là một cách tiếp cận nguy hiểm. Thực tế, Burn rate giống như nhịp tim của Startup. Nó cho biết doanh nghiệp đang sống khỏe, đang gắng sức hay đang suy kiệt dần mà chưa nhận ra. Một Startup có thể trông rất sôi động bên ngoài, nhưng nếu burn rate vượt quá khả năng kiểm soát, sức khỏe tài chính bên trong đang xấu đi từng ngày.

Burn rate là gì?

Burn rate là tốc độ tiêu tiền của Startup trong một khoảng thời gian nhất định, thường tính theo tháng. Nó cho biết mỗi tháng doanh nghiệp đang sử dụng bao nhiêu tiền để duy trì vận hành khi doanh thu chưa đủ bù đắp chi phí. Thông thường có hai khái niệm cần phân biệt. Gross burn là tổng chi phí mỗi tháng. Net burn là phần tiền thực sự “cháy đi” sau khi đã trừ doanh thu. Với Startup giai đoạn sớm, Net burn mới là con số phản ánh đúng tình trạng sức khỏe tài chính.

Nhiều Startup nhầm lẫn giữa hoạt động nhiều và vận hành khỏe. Văn phòng đông người, chiến dịch marketing rầm rộ, sản phẩm liên tục được bổ sung tính năng tạo cảm giác doanh nghiệp đang tiến lên. Nhưng Burn rate sẽ nhanh chóng bóc tách ảo giác này. Nếu chi phí tăng nhanh hơn khả năng tạo giá trị, Startup đang tăng khối lượng vận hành chứ không phải tăng sức khỏe tài chính. Burn rate tự thân không phải dấu hiệu tiêu cực. Startup sinh ra để thử nghiệm, và thử nghiệm luôn tốn tiền.

Vấn đề xuất hiện khi Founder không biết mình đang đốt tiền cho điều gì, và khoản chi đó có giúp giảm rủi ro lớn nhất hiện tại hay không. Burn rate cao nhưng có mục tiêu rõ ràng và tạo ra tiến triển thực tế vẫn là trạng thái chấp nhận được. Burn rate thấp nhưng không học được gì mới lại là dấu hiệu trì trệ. Burn rate phản ánh chiến lược thật sự, nhìn vào Burn rate, có thể thấy rõ Startup đang ưu tiên điều gì. Nếu phần lớn ngân sách dành cho marketing trong khi sản phẩm chưa ổn định, đó là chiến lược đánh cược vào tăng trưởng sớm. Nếu tiền tập trung cho nghiên cứu khách hàng và cải thiện sản phẩm, startup đang ưu tiên học và kiểm chứng. Burn rate vì thế là bản tóm tắt trung thực nhất của chiến lược, không cần slide hay lời giải thích dài dòng.

Mỗi startup có một ngưỡng Burn rate phù hợp với giai đoạn và năng lực của mình. Khi Burn rate vượt quá ngưỡng đó, sức khỏe tài chính bắt đầu suy yếu. Dấu hiệu thường thấy là Founder liên tục lo lắng về tiền, quyết định bị chi phối bởi dòng tiền ngắn hạn, và tổ chức mất dần khả năng thử nghiệm có kiểm soát.

Burn rate luôn phải được đặt trong mối quan hệ với Runway – số tháng Startup còn có thể hoạt động với lượng tiền hiện tại. Runway ngắn không chỉ là vấn đề tài chính, mà là vấn đề tâm lý và chiến lược. Startup có Runway ngắn thường buộc phải chọn giải pháp nhanh thay vì giải pháp đúng, gọi vốn trong thế yếu và dễ đánh đổi giá trị dài hạn.

Khi nào nên tăng Burn rate?

Tăng Burn rate chỉ hợp lý khi startup đã chứng minh được mô hình ở một mức độ nhất định. Mỗi đồng chi thêm cần có khả năng tạo ra tốc độ hoặc mở rộng một hệ thống đang hoạt động. Nếu chưa có bằng chứng thị trường rõ ràng, việc tăng Burn rate chỉ làm hao mòn sức khỏe tài chính mà không tạo thêm năng lực cạnh tranh.

Khi nào cần giảm Burn rate?

Giảm Burn rate không đồng nghĩa với thất bại. Trong nhiều trường hợp, đó là phản xạ lành mạnh để bảo vệ Startup. Khi giả định thị trường chưa đúng hoặc sản phẩm cần điều chỉnh, giảm Burn rate giúp kéo dài Runway và giữ cho tổ chức đủ tỉnh táo để học tiếp.

Cắt giảm sai cách cũng làm Startup suy kiệt

Giảm Burn rate bằng cách cắt đồng loạt thường gây hại. Nếu cắt vào những năng lực cốt lõi như sản phẩm hoặc chăm sóc khách hàng, Startup sẽ rơi vào trạng thái tồn tại nhưng không phát triển. Giảm Burn rate hiệu quả là loại bỏ những khoản chi không tạo ra giá trị học tập hoặc giá trị cho khách hàng.

Nhà đầu tư nhìn Burn rate để đánh giá sức khỏe tài chính của Startup

Nhà đầu tư không nhìn Burn rate một cách tuyệt đối. Họ nhìn cách Burn rate thay đổi theo thời gian và mối liên hệ giữa chi tiêu và tiến triển. Một startup biết điều chỉnh Burn rate theo giai đoạn thường được xem là có sức khỏe tài chính tốt, kể cả khi đang đốt tiền.

Burn rate không phải thước đo thành công, mà là chỉ số sức khỏe. Nó cho biết Startup đang sống khỏe, đang căng thẳng hay đang suy kiệt mà chưa nhận ra. Một Startup có sức khỏe tài chính tốt không phải là Startup đốt ít tiền nhất, mà là Startup biết vì sao mình đốt tiền, đốt đến mức nào là an toàn, và khi nào cần điều chỉnh để tiếp tục tồn tại và học đủ lâu trên thị trường.

(CASIC tổng hợp)